Avrupa Birliği, ABD ve NATO’ya karşın kendi ‘Savunma Birliği’ni kurabilir mi?

AB içindeki fikir ayrılıkları yüzünden bugüne kadar tam olarak muvaffakiyete ulaşamayan Avrupa Ordusu fikri, karşı görüşte olan İngiltere’nin …

Avrupa Birliği, ABD ve NATO’ya karşın kendi ‘Savunma Birliği’ni kurabilir mi?
REKLAM ALANI
0
127
A+
A-

AB içindeki fikir ayrılıkları yüzünden bugüne kadar tam olarak muvaffakiyete ulaşamayan Avrupa Ordusu fikri, karşı görüşte olan İngiltere’nin Brexit ile birlikten ayrılması ve Afganistan’daki son yaşananlar sonrası bu kere hayata geçirilmeye daha yakın duruyor. Fakat Sputnik’e değerlendirmelerde bulunan Ankara Kriz ve Siyaset Araştırmaları Merkezi (ANKASAM) Lideri Prof. Dr. Mehmet Seyfettin Erol, “ABD, von der Leyen’in açıklamasını NATO’ya bir ‘meydan okuma’ olarak görecektir. Bundan dolayı, ABD’ye karşın bu ‘Savunma Birliği’nin kurulması çok mümkün görülmüyor” yorumunu paylaşıyor.

ARA REKLAM ALANI

AB cephesinde neler yaşandı?

Eylül ayı başında bir ortaya gelen AB Savunma Bakanları, Afganistan’da yaşanan gelişmeler üzerinde bir dizi tartışma yürüttü. Bu tartışmaların ana gündeminde ise Afganistan krizi, AB’nin, ABD’ye askeri bağımlılığı ve Avrupa’nın savunma kapasitesi vardı. Bakanların masasında ise AB Dış Alakalar Yüksek Komiseri Josep Borrell tarafından Mayıs ayında sunulan ‘5 bin kişilik taşınabilir askeri güç’ projesi bulunuyordu. AB Savunma Bakanları toplantısının yapıldığı Slovenya’nın Kranj kentinde konuşan AB Kurulu Lideri Charles Michel de AB’nin kendi ortak savunma gücünü kurması gerektiğini söz etti. Afganistan’da AB ülkelerinin kendi yurttaşlarının tahliyesi için ABD’ye bağımlı kalmasının değerli gerçekleri göz önüne serdiğini belirten Kurul Lideri Michel, “Afganistan krizi, AB’nin nüfuzunun önümüzdeki günlerin en güçlü konusu olacağını bize güçlü bir formda gösterdi” dedi.

Afganistan’daki durumu ‘fiyasko’ olarak pahalandıran AB Savunma Bakanları da ‘Acil durumlarda müdahale edebilecek operasyonel askeri bir birim’ oluşturulmasını ele aldı.

‘Şimdi gereksinimimiz olan ‘AB Savunma Birliği’

Bu bahis son olarak, 15 Eylül’de, Avrupa Parlamentosu Genel Konseyi’nde, klasik “Birliğin Durumu” konuşmasını yapan AB Kurulu Lideri Ursula von der Leyen’in gündeminde vardı.

“Şimdi muhtaçlığımız olan ‘AB Savunma Birliği’” diyen von der Leyen, şöyle devam etti:

Dünyanın en gelişmiş güçlerine sahip olabilirsiniz lakin bunları kullanmaya hiç hazırlanmadıysanız neye faydalar? Bizi şimdiye kadar geri bırakan, yalnızca kapasite eksikliği değil, siyasi irade eksikliği. Şayet bu siyasi iradeyi geliştirirsek AB seviyesinde yapabileceğimiz çok şey var.”

Von der Leyen, “Fransa Cumhurbaşkanı Macron ve ben Avrupa savunmasıyla ilgili bir tepe düzenleyeceğiz” diyerek “Avrupa için bir sonraki düzeye geçme zamanı” değerlendirmesini yaptı. “AB, ABD ile birlikte her vakit daha güçlü olacaktır” bildirisini da veren von der Leyen, NATO iştiraki çerçevesinde işbirliğinin daha da güçlendirilmesi gerektiğini vurgulayarak “NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg ile yılsonundan evvel sunmak üzere yeni bir AB-NATO ortak bildirisi üzerinde çalışıyoruz” diye konuştu.

Neden ‘AB Savunma Birliği’ deniliyor?

ANKASAM Lideri Prof. Dr. Mehmet Seyfettin Erol, “Ursula von der Leyen’in konuşmasında verdiği iki temel bildiriden birincisi direkt doğruya ABD-AB ilgileri özelinde NATO’nun, hasebiyle da Batı’nın geleceğiyle ilgili olarak karşımıza çıkıyor” diyerek şunları söyledi:

ABD’den daha bağımsız bir AB bağlamında uzunca bir müddettir gündemde olan ‘AB Ordusu’ konusunun Afganistan krizi üzerinden daha ‘meşru’ ve ‘gerçekçi’ bir temele oturtulacağının sinyallerini vermeye başlayan Avrupalı başkanların burada daha dikkatli bir kavram/dil kullanmaları da elbette dikkat cazip. ‘AB Ordusu’ çağrısının/adlandırmasının ‘Sarı Yelekliler’, hasebiyle da ‘sokaklar’ ile eş manalı olduğunun ‘farkında’ olan AB, artık ‘Avrupa Ordusu’ yerine ‘AB Savunma Birliği’ tabirini kullanıyor. Buradaki bir öbür dikkat cazibeli konu ise ‘şimdi ihtiyacımız’ sözü. NATO’ya alternatif bir ‘ordu’ yerine daha yumuşak bir isimlendirme ile aslında ‘Avrupa Ordusu’na hakikat ABD’nin yansısını asgariye indirmeyi hedefleyen tedrici bir geçiş usulü görülüyor. AB’nin ileride artan gereksinimine nazaran daha farklı bir yapılanmanın gündeme geleceği bildirisi da elbette veriliyor.

‘AB içindeki tam mutabakatı, ortak duruşu ve kararlılığı gösteriyor’

Prof. Dr. Erol’un dikkat çektiği öbür noktalar ise şöyle oldu:

‘AB Ordusu’ iletisi daha evvelce Birlik içerisindeki devletler tarafından verilirken (örneğin, Fransa ve Almanya), bu sefer bu sözün AB Kurulu Lideri üzerinden verilmesi, AB içindeki tam mutabakatı, ortak duruşu ve kararlılığı gösteriyor. Brüksel’in bu kararlılığına Washington’un vereceği yanıtın dünden farklı olacağını söylemek ise açıkçası pek mümkün değil. ABD, bu açıklamayı NATO’ya bir ‘meydan okuma’ olarak görecektir. Bundan dolayı, ABD’ye karşın bu ‘Savunma Birliği’nin kurulması çok mümkün görülmüyor. Kurulma noktasındaki farklı gelişmeler ise ABD’nin AB, hasebiyle da Batı üzerindeki liderliğinin önemli manada sorgulanması ile eş paha olacaktır.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 2019’da, “NATO’nun beyin mevti gerçekleşti” diyerek Avrupa’nın kendi ordusunu kurma vakti geldiğini söz etmişti. Çünkü Macron, Avrupa Ordusu fikrinin en önde gelen savunucuları ortasında bulunuyor. Bu açıklamayı, NATO ve ABD’ye alternatif manasında okuyan Almanya ve Doğu Avrupa ülkeleri Macron’a reaksiyon göstermişti.

Türkiye’ye ileti ne mana taşıyor?

Von der Leyen, tıpkı konuşmasında, “Türkiye ile bağlantılarımızın farklı boyutları üzerinde çalışmaya devam edeceğiz” diyerek Ankara’ya da bir sinyal gönderdi.

Prof. Dr. Mehmet Seyfettin Erol, von der Leyen’in bu açıklamasını şöyle yorumladı:

Bu açıklama, açıkçası Ankara-Brüksel sınırında çok bir şeyin değişmediğini bir defa daha gösteriyor. Çünkü Türkiye-AB ilgileri çok uzun bir müddettir ‘ucu açık’ ve tek taraflı bir bağlantılar tabanı üzerinden AB’li başkanlar tarafından yürütülmeye çalışılıyor. Ve bu ‘farklı işbirliği boyutları’ tekrar ne yazık ki pek Türkiye’nin menfaatine olmadı. Brüksel kendi çapında bir kadro hesaplar yapabilir, temel olan bunun Ankara’daki karşılığıdır. Unutulmamalıdır ki, taahhütlerinin ardında durmayan AB’ye karşı önemli bir itimat sorunu kelam konusu. En azından bir taraftan Yunanistan’ı silahlandıran AB’nin, başka taraftan Türkiye’yi bir ‘göçmen deposu’ olarak görme ve bu meseleyle karşı karşıya bırakma teşebbüsleri dikkatlerden kaçmıyor. Türkiye, AB ile sınırdır ancak AB hudutları içerisinde değildir. Hasebiyle AB merkezli ‘sınır güvenliği’ arayışlarında Türkiye’nin masada elinin kuvvetli olmadığı görülüyor. Batı ve bu noktada AB artık Türkiye’yi bir ‘ileri karakol’ olarak görmekten vazgeçmelidir. Türkiye, AB’nin bir ileri karakolu değildir Türkiye’nin ‘AB Ordusu’na yaklaşımı da belirlidir. Münasebetiyle hiç kimse Ankara’nın ABD-AB ortasındaki sorunun, krizin tarafı olmasını beklememeli ve buna yönelik ince siyasi hesaplarda bulunmamalı.

16 Kasım’da toplanıyorlar

2007’de, AB bünyesinde, 1.500 bireyden oluşan bir birlik kurulmuştu. Ancak bu birliğin hiçbir vakit faal hizmet vermediğini de belirtmek gerekiyor. Lakin AB içinde birtakım ülkeler, hâlihazırda bu türlü bir birliğin var olduğunu ve yeni birliğe gerek olmadığını savunuyor.

Artık gözler, ‘5 bin kişilik bir askeri güç’ teklifinin ele alınacağı, 16 Kasım’daki AB’nin savunma gündemiyle yapacağı toplantıya çevrildi. Slovenya’dan periyot başkanlığını yılsonunda Fransa’nın alacak olması da bu gündemi daha canlı tutuyor.

REKLAM ALANI
Bir Yorum Yazın

Ziyaretçi Yorumları - 0 Yorum

Henüz yorum yapılmamış.