A. Kritik Beyin Göçü İstatistikleri ve Yükselen Trend

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri, yükseköğretim mezunları arasındaki beyin göçü oranının artış eğiliminde olduğunu ortaya koymaktadır. 2015 yılında yüzde 1,6 olan yükseköğretim mezunlarının beyin göçü oranı, 2023 yılında yüzde 2,0’a yükselmiştir ⁹. Erkek mezunlarda bu oran yüzde 2,4 olarak daha yüksek seviyededir ⁹. Bu verilerin bir sonraki bülteninin Ekim 2025’te yayımlanacak olması, konunun güncelliğini ve takip edilmesi gereken kritik bir toplumsal gündem olduğunu teyit etmektedir ⁹.

B. Göçün Nitelikli ve Kritik Alanlara Odaklanması

Göç eden nitelikli işgücünün profili, Türkiye’nin gelecekteki rekabet gücü açısından ciddi tehditler içermektedir. Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada’ya göç eden mezunlar arasında en büyük pay İşletme programlarından mezun olanlara aittir. Oysa Almanya, Birleşik Krallık ve Hollanda gibi Batı Avrupa ülkelerini en fazla tercih eden mezunlar, kritik öneme sahip Bilgisayar Mühendisliği bölümünden mezun olanlardır ⁹.

Bu durum, dijitalleşme ve yüksek teknoloji hedeflerinin (Haber 5’teki Gemini trendi gibi) ana taşıyıcısı olan nitelikli IT işgücünün hızla ülke dışına kaydığını gösterir. Türkiye, bir yandan yapay zekâya yönelik yoğun bir ilgi gösterirken, diğer yandan bu teknolojileri üretecek ve uygulayacak en kritik yeteneklerini kaybetmektedir. Bu, ulusal kalkınma hedefleri için ciddi bir çelişkidir. İşletme mezunlarının göçü ise, büyük ölçüde Haber 1’de belirtilen yüksek yaşam maliyetleri ve ekonomik istikrar eksikliğine karşı bir tepki olarak okunabilir. Bu göçün ardındaki ekonomik ve sosyal motivasyonların analizi, hükümetin bu yetenekleri geri kazanmak için atması gereken adımları belirleme zorunluluğunu ortaya koymaktadır.

Tablo 1: Yükseköğretim Mezunlarının Göç Profili ve Kritik Alanlar (2023 TÜİK)