Kasım ayı tüm dünya için bir alışveriş çılgınlığına dönüşüyor.  Kimine nazaran fırsat vakitleri olan alışveriş şenlikleri kimine nazaran etraf için bir felaket. Öte yandan online rekorların kırıldığı, firmaların ve markaların yüksek indirim oranı vaadiyle reklamlar gerçekleştirerek vatandaşları cezbetmeye çalıştığı bu süreç toplumsal medya fenomenleri için de takipçilerini ‘link yağmuru’na tuttukları bir aya dönüyor.

Alışveriş şenlikleriyle birlikte toplumsal medya fenomenlerinin alışveriş sitelerinden verdiği linklerin artmaya başlaması bir dolandırıcılığa dönüşebilir. Toplumsal medyada birçok zaman fiyatların arttırıldığı sonra da düşerek indirim havası katılması gündem olmuşken bu durum mağduriyetler yaşanmasına sebebiyet veriyor. 

BAKANLIK UYARMIŞTI

Ticaret Bakanlığı ‘efsane cuma’ indirimlerine karşı ihtarlarda bulundu. Bakanlıktan yapılan açıklamada, kamuoyunda ‘efsane/şahane cuma indirimleri’ olarak bilinen ve çok sayıda eserde çeşitli oranlarda indirimlerin yapılacağının ilan edildiği kampanyaların tüm dünyada olduğu üzere Türkiye’de de kasım ayında gerçekleştirildiği anımsatıldı.

BÜYÜK FİRMALARIN TERCİHİ FENOMENLER

Marmara Üniversitesi Bağlantı Fakültesi Görsel İrtibat Tasarımı Anabilim Kısmı Lideri Doç. Dr. Ali Murat Kırık Hurriyet.com.tr’ye mevzuyu kıymetlendirdi ve “Aslında kasım ayı alışverişleri tanınan kültürün bir modülü halini almaya başladı. Natürel büyük firmalar reklamlarının bir kısmını da toplumsal medya fenomenlerini, influencerları ve YouTuber’ları tercih ederek yapıyor ve onlarla işbirliği yoluna gidiyor. Bilhassa Instagram’da birçok alışveriş sitesinin reklamı karşımıza çıkıyor. Toplumsal medya fenomenleri anlaştıkları alışveriş sitelerinin temas linklerini öykülerine ekleyerek görüntü çekiyorlar. Böylece takipçiler linklere tıklayarak alışveriş sitesini yönlendiriliyorlar.  Zira geniş takipçiye sahip bu bireyler, etkileyici paylaşımları, Snapchat ve Instagram üzere taşınabilir öncelikli toplumsal medya markalarına doğal olarak katkıda bulunduğundan ve takipçilerin büyük çoğunluğu tanıtılan eserleri tercih ettiğinden alışveriş siteleri de bu yolu sıklıkla tercih etmekte ve fenomenlerle anlaşmaktadır” açıklamasında bulundu. 

TAKLİT ESER DOLANDIRICILIĞI YAPAN ÇOK

Yasal tabana oturtulmamış alışveriş sitelerinin fenomenlerle anlaştığını ve onlar aracılığıyla kitlelere ulaştığını lisana getiren Kırık, “Bu tip alışveriş siteleri taklit eserler göndererek kullanıcıları dolandırabilmektedir. Toplumsal medyada alışveriş yapmaya karar verirseniz, hesabı dikkatlice denetim edin. Birden fazla gerçek marka doğrulanmıştır” dedi. 

BAŞKA TEKNİK ‘OLTALAMA’

Kırık öbür dolandırıcılık sistemlerini şu formda açıkladı: “URL’nin neye bağlandığını görün ve garip yazım yanılgıları olup olmadığına bakın. Yeniden reklamı yapılan kimi alışveriş siteleri oltalama (phishing) taktiğiyle birlikte kimlik avı hırsızlığı yapmakta, şifreleriniz, kredi ve banka kartı bilgilerinizi çalabilmektedir. E-posta adresinizi ve şifrenizi girmeniz için bir sayfaya yönlendirilebilmekte ve akabinde bilgisayar korsanı tarafından hesabınız ele geçirilebilmektedir. Kimi dolandırıcılar hesabınızı iade etmeniz karşılığında size şantaj yapmakla tehdit edebilmektedir. Alışveriş sitesinden istediğiniz eserin gelmemesi ya da değişik bir eserin de gelebilmesi kelam mevzusudur. Bu tip alışveriş siteleri sanal ortamı dolandırdıktan sonra sırra kadem basmakta ve kapanmaktadır. Ayrıyeten piyasanın çok alt bedelinde eser sattığından ötürü beşerler ağır ilgi göstermekte, birden fazla vakit eser kullanıcıya gelmeyebilmektedir. Bu durum berbat niyetli kullanımın en açık göstergesidir.”

YORUM VE ŞİKAYETLER DEĞERLİ

‘Elbette her toplumsal medya fenomeni berbat maksatla link paylaşımı yapmayabilir. Lakin sanal dünyada kullanıcıların son derece dikkatli olması, internet üzerinden alışveriş yaparken göz önünde bulundurması gereken kimi temel konular bulunmaktadır.  Doğrudan tanıdığınız ve güvendiğiniz sitelerden çevrimiçi alışveriş yapmak en iyisidir’ diyen Kırık dikkat edilmesi gerekenleri şu halde sıraladı:

– Alışveriş yapmadan evvel kullanıcı yorumları ve şikâyet sitelerin gözden geçirin. Bu sizin eser ve site hakkında bilgi sahibi olmanızı sağlayacaktır.

– Çok düşük fiyatlar yahut göz kamaştırıcı fiyatsız eserler sunan alışveriş sitelerine kimlik bilgilerinizi girmeyin.

– Güçlü bir parola, siber hırsızları özel bilgilerinizi sakladığınız hesaplardan uzak tutan inançlı bir kilit üzeredir. Şifreleriniz sekiz haneden uzun, büyük, küçük harf, sayı ve özel işaret içerirse daha inançta olursunuz. SSL (güvenli yuva katmanı) şifrelemesi kullandıklarını doğrulamak için bir sitenin tarayıcı çubuğunda bir kilit simgesi arayın.

– URL ayrıyeten “http” yerine “https” ile başlamalıdır. İnançlı web siteleri, parolalar yahut finansal bilgiler üzere paylaştığınız bilgileri maskeleyecek formda yapılandırılmıştır. Sadece inançlı sitelerde alışveriş yapmak, alışveriş yaparken özel bilgilerinizin tehlikeye girmesi riskini azaltır.

– Limitli bir sanal bir kredi kartı, daha fazla çevrimiçi alışveriş güvenliği sunabilir. Satıcıya gerçek kredi kartı bilgilerinizi göstermeden çevrimiçi alışveriş yapmak için bu süreksiz numarayı kullanabilirsiniz. Bir hacker sanal kredi kartı numarasını ele geçirir ve daha sonra onu kullanmaya çalışırsa, bahtları kalmaz.

TİCARET BAKANLIĞI’NDA ŞİRKETİ SORGULAYIN

Süreçle ilgili şirketlere dair dikkat edilmesi gerekenleri sıralayan Kırık şunları söyledi: “İnternetten alışveriş yaparken 3D Secure sistemi, kredi kartı ödemelerini teminat altına alan tekniklerden biridir. Böylece size onay şifresi gelmekte, hasebiyle kart ile yapılan tüm alışverişlerden haberdar olmanıza yardımcı olmaktadır. Alışveriş yaptığınız siteyi sorgulamanız da son derece kıymetlidir. https://www.eticaret.gov.tr/sirketsorgula linki üzerinden bu süreci gerçekleştirebilir ve toplumsal medya fenomeninin size önerdiği sitenin Ticaret Bakanlığı’na kaydının bulunup bulunmadığını denetim edebilirsiniz. Tekrar fenomenlerin paylaştığı uydurma bir linke tıkladıktan sonra cihazlarınıza ziyanlı yazılım yüklenmemesi ismine muteber antivirüs yazılımları kullanmak da büyük kıymet arz etmektedir. Yeniden Ticaret Bakanlığı tarafından influencerlar ve toplumsal medya fenomenlere yönelik hazırlanan “Sosyal Medya Etkileyicileri Tarafından Yapılan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Hakkında Kılavuz”un da okunması yararlı olacaktır.”

HER ŞEYE KARŞIN REKOR KIRIYOR

11 Kasım’da düzenlenen Bekarlar Günü’nde Çin’de Alibaba 540,3 milyar yuan (84,5 milyar ) ile satış rekoru kırdı. Bu bugüne kadarki en yavaş büyümesi olarak tarihe geçse de geçen sene gerçekleştirilen satış sayısını da aşmış oldu. 

2020 yılındaki düzeyi olan 498,2 milyar yuanı aşan Alibaba yüzde 8,5 büyüme gösterdi. JD ise Bekarlar Günü periyodunda platformundaki süreç hacminin, geçen yıl kaydedilen 271.5 milyar yuan’dan yüzde 28’lik bir artışla 349,1 milyar yuan (54.6 milyar dolar) olduğunu söyledi. 

SIRADA EFSANE CUMA VE SİBER PAZARTESİ VAR

Efsane Cuma bu yıl 26 Kasım Cuma tarihine denk geliyor. 26 Kasım’da Efsane Cuma başlıyor olsa da birçok vakit alışveriş siteleri bir hafta boyunca birçok eserde indirim yapıyor. Öte yandan alışveriş çılgınlığı için merakla beklenen bir öbür gün ise 29 Kasım Siber Pazartesi. Birçok vakit Siber Pazartesi ve Efsane Cuma indirimler açısından yakın tarihlerde olduğundan birleştirilebiliyor.