Global iklim krizi, Türkiye’nin de ortalarında bulunduğu birçok ülkeyi ‘kuraklık’ tehdidi ile karşı karşıya bıraktı. Cumhuriyet tarihinde birinci kere gerçekleştirilen Su Şurası üzere çalışmalarla tedbirler alınmaya çalışılsa da sorun sandığımızdan daha büyük.

‘Su stresi’ yaşayan ülkeler ortasında bulunan Türkiye, kuraklığa hakikat tam gaz ilerliyor. Tarımdan, gündelik hayatımıza kadar su kullanımı ile ilgili alışkanlıklarımızı değiştirmemiz artık mecburî.

MEVCUT TABLO NASIL?

Yerkürede görülen maviliklerin yalnızca yüzde 2,5’i tatlı su. Bu suyun da yaklaşık yüzde 70’i buzullar içinde gizli. Yani erişilebilir tatlı su ölçüsü, dünyanın toplam su varlığının yüzde 1’inden bile daha az.

TÜRKİYE ALARM VEREN ÜLKELER ORTASINDA

Su varlığı raporlarına nazaran Türkiye ‘kuraklığın’ bir evvelki evresi olan ‘su gerilimi yaşayan’ ülkelerin başında geliyor. Türkiye için, birçok memleketler arası kuruluşun yanı sıra çeşitli STK’lar ve üniversiteler de kuraklık tehdidi ile ilgili tespit ve tedbir maksatlı çalışmalar yapıyor.

Son olarak Tarım ve Orman Bakanlığı, Türkiye tarihinin birinci ‘Su Şurası’na öncülük etti. 29 Mart’ta başlayan şura 25 Ağustos’ta sona erdi. 141 bilim insanı ve 1631 uzmanın katıldığı, yaklaşık 5 ay süren çalışmada ‘suyun verimli kullanımından havza idaresine kadar’ birçok öge masaya yatırıldı. Önümüzdeki günlerde oluşturulacak raporlar, Tarım ve Orman Bakanlığı aracılığıyla kamu siyaseti haline getirilecek.

Şura’dan çıkan çarpıcı datalar aşağıdaki formda:

EN ÇOK TARIMDA KULLANILIYOR

Türkiye’deki su varlığının yüzde 73’ü tarıma harcanıyor. Bilim beşerlerine nazaran; ziraî faaliyetlerin yaygın olduğu havzalara ek su kaynakları sağlanmanın yanı sıra ekilecek eser çeşitliği için de radikal tedbirler kaide. Bilhassa; kuraklık tehlikesi altındaki tarlalarda mısır üzere bol su tüketen eserler yerine buğday, arpa üzere eserlere yönenilmeli.

TARIM İÇİN ‘GRİ SU’ ÖNERİSİ

Su Şurası’nda açıklamalarda bulunan Başşehir Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. İbrahim Gürer de “Eğer mümkün olursa az su kullanalım. Pekala yetmezse ne olacak o vakit daha çok atık su kullanmaya çalışacağız. Gri su dediğimiz atık suları en azından ziraî sulamada kullanabiliriz. Ziraî sulamada mümkün olabilir. Büyük kentlerde biriktirme havuzları yaratarak park ve bahçelerin gereksinimi karşılanabilir” görüşünde.

2040’DA SU YOKSULU 2050’LERDE KITLIK ÇEKEN ÜLKE!

Projeksiyonlara nazaran şu an 1346 metreküp olan kişi başına düşen su ölçüsü, 2040 yılında 100 milyonluk nüfusla 1116 metreküpe düşecek ve ülkemiz su yoksulu bir ülke olacak. Su ölçüsü düşüşü ve nüfus artışı bu halde sürerse de 2050’lerde 1069 metreküp ve aşağısı ile ‘kıtlık-kuraklık’ çeken bir ülke haline geleceğiz.

“YAKIN GELECEKTE KITLIKLA KARŞI KARŞIYA KALACAĞIZ”

Erzurum Atatürk Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. İlker Angın ise mevcut tabloyu “İleride kıtlık çekecek bir ülke olacağız” diye tanımladı.

Türkiye’nin kuraklığın bir evvelki evresi olan ‘su gerilimi yaşayan ülke’ pozisyonunda bulunduğunu hatırlatan Angın şu tespitlerde bulundu:

“Ülkemizde kişi başına düşen yıllık kullanılabilir su ölçüsü 2021 yılı için yaklaşık 1346 metreküp. Bu bedelin 2040 yılında 1.116 metreküpe düşmesi öngörülüyor. 2050’de ise 1069 metreküp. Çok yakın bir gelecekte Türkiye’nin su kıtlığı hududuna çok yaklaşacağını ve su ezası çeken bir ülke durumu gerçeğini kabul etmemiz gerekiyor.”

EN ÇOK MESKEN TÜKETİMİNDE TÜRKİYE 4’ÜNCÜ SIRADA

Türkiye’de günlük kişi başına tüketilen su ölçüsü yaklaşık 217 litre. Avrupa Birliği üyesi ülkelerde bu oran ortalama 150 litre. Türkiye dünyada ‘en çok su tüketen’ ülkeler sıralamasında ise 4’üncü sırada yer alıyor. Birinci sırada 1,3 milyonluk Avrupa ülkesi Estonya günlük 355 litre ile yer bulurken onu günlük 353 litre ile ABD, 282 litre ile komşumuz Yunanistan takip ediyor.

KONUTLARDA SU KULLANIMI

* Banyo ve tuvalette tüketilen su ölçüsü, meskende tüketilen toplam suyun yüzde 70’ini oluşturuyor.
* Konutlarda su; yüzde 35 oranında banyoda, yüzde 30 tuvalette, yüzde 20 çamaşır ve bulaşık yıkamada, yüzde 10 yemek pişirme ve içme suyu ve yüzde 5 paklık hedefi ile kullanılıyor.
* Üç büyük kentimizde ise çekilen kişi başı günlük ortalama su ölçüsünün İstanbul için 189 litre, Ankara için 227 litre, İzmir için 173 litre olduğu tespit edildi.

TASARRUF İÇİN TEKLİFLER

* Türkiye’de tüketilen toplam suyun yaklaşık yüzde 73’ü sulamada kullanılıyor. Yüzey sulama sisteminde yüzde 35-60, yağmurlama ve damla sulamada ise yüzde 5 ila 25 su kaybı meydana geliyor. Su kayıplarının önlenmesi için ziraî üretimde yağmurlama yahut damla sulama yoluna geçilmesi öneriliyor.

* Su tasarrufu yapılması gereken yer ortasında park ve bahçeler de bulunuyor. Bu alanları sulamak için buharlaşmanın az olduğu sabah ya da akşamüzeri saatlerinin tercih edilmesi kıymet taşıyor.

* Bitkilerin sabah yahut akşam saatlerinde sulanması, her keresinde 112 litre, araç park alanını su yerine süpürge ile temizlemek 675 litre su tasarrufu sağlıyor.

* Çimleri haftada 1-2 defa sulamak 3 bin 780 litre, yağmurlama sistemlerinin sızdırmazlık denetimlerinin yapılması ayda 2 bin 250 litre, akıllı havalandırma sistemleri de hava durumuna nazaran günde 180 litre su tasarrufu sağlıyor.