Güç ve Natürel Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez, Güç Piyasaları İşletme AŞ (EPİAŞ) Vadeli Elektrik Piyasası (VEP) açılış merasiminde yaptığı konuşmada, Türkiye’nin güç piyasalarına duyulan itimattan ötürü piyasa derinliğinin evvelki yıllara nazaran arttığını lisana getirdi.

Türkiye’de artık elektrik piyasasının herkesin kendi alım-satım riskini yönettiği pazar yeri manasına geldiğini kaydeden Dönmez, “Dolayısıyla bu pazar yerinde her türlü eser olacak. Bugün, 3 yıllık bir süreci sonuçlandırıyoruz. VEP ile son 20 yıllık seyahatimizde bizleri bir adım öteye taşıyacak yeni bir sayfa daha açıyoruz. VEP ile fizikî teslimat yükümlülüğü doğuran ileri tarihli süreçlerle daha şeffaf, istikrarlı ve rekabetçi bir ortamda elektriğin alım ve satımına imkan sağlıyoruz. Böylelikle, piyasanın şeffaflığını daha da artırarak iştirakçileri fiyat riskinden korumuş olacağız” diye konuştu.

Dönmez, iştirakçilerin geleceğe yönelik fiyat beklentilerini görebileceğini ve kendilerini konumlandırabileceğini söyledi.

Sürece alınacak kontratların standart olmasından ötürü piyasa iştirakçilerine konum netleştirme kolaylığı ve teminat hesaplamalarında verimlilik sağlanacağını lisana getiren Dönmez, şunları kaydetti:

“VEP ile tezgah üstü piyasalar dediğimiz, organize olmayan, regüle edilmemiş yani bir borsa yoluyla yapılmayan süreçlerden doğabilecek bütün riskleri ortadan kaldırıyoruz. Bu cins durumlarda karşı taraf riski mevcut ve şeffaflık olmamasından ötürü geleceğe yönelik fiyat beklentileri de tam olarak gerçekleşmiyor. VEP’i tezgah üstü piyasalardan ayıran en değerli özellik, EPİAŞ’ın üstlendiği merkezi karşı taraf rolüdür. Bu modelle EPİAŞ tahminen de dünyada sayılı güç borsaları ortasına girmiş oluyor. EPİAŞ, talep tarafı ve arz tarafını yüz yüze getirmeden buluşturan ve her iki tarafa da teminat sunan bir platform sunmuş oldu. Bu sayede tezgah üstü piyasalarda kelam konusu olan karşı taraf riskini de ortadan kaldırıyoruz. Şeffaf piyasa koşulları sayesinde de iştirakçileri piyasa riskinden korumuş olacağız.”

İleriye dönük süreçlerde iştirakçiler maliyetlerini sabitleyebilecek

Dönmez, böylelikle yatırımcıların geleceğe yönelik fiyat beklentilerini görme imkanına sahip olacağına dikkati çekti.

VEP’te oluşacak fiyatların tezgah üstü piyasa süreçlerinde de referans olacağını söyleyen Dönmez, ileriye dönük oluşacak referans fiyatlarla öngörülebilirliğin de birebir oranda artacağını anlattı.

Dönmez, piyasa iştirakçilerinin fiyatı bugünden belirlenmiş uzun periyotlu alım-satım yapabileceğine işaret ederek, “Yatırımcımız daha rahat koşullarda finans kaynağı bulma imkanına sahip olacak. Öngörülebilirliğin artmasıyla yatırımcılarımız finansal meçhullükten kurtulacak ve bu durum sürdürülebilir bir yatırım ortamının da gelişimine katkı sağlayacak. Aslında biz bu araçla piyasa iştirakçilerine uzun far yapma imkanını getirmiş olduk” dedi.

İleriye dönük yapılacak süreçlerle iştirakçilerin maliyetlerini sabitleyeceğini belirten Dönmez, spot piyasadaki fiyat dalgalanmalarından da korunacaklarını ve piyasa kaidelerinin uygun olması durumunda arbitraj yapılabileceğini tabir etti.

Dönmez, her seans sonunda EPİAŞ’ın günlük gösterge fiyatlarını paylaşacağını ve böylelikle sonraki fiyatlamalar için iştirakçilere fiyat sinyali oluşturulacağını vurgulayarak, “Bu durum, ileriye dönük oluşacak referans fiyatlar öngörülebilirlik, güvenirlik ve şeffaflığın artmasını sağlayacak. VEP’in orta ve uzun vadede yüksek hacim ve likiditeye ulaşmasını bekliyoruz” diye konuştu.

EPİAŞ’ın şu anki hacmiyle Avrupa’nın dördüncü büyük elektrik piyasası olduğunu aktaran Dönmez, VEP’te oluşacak süreç hacmiyle EPİAŞ’ın daha yeterli bir pozisyona gelmesini istek ettiklerini lisana getirdi.

‘Enerji piyasamız bugün prestijiyle olgunluk devrine girdi’

Dönmez, piyasanın sürece açılacağı bu yıl piyasa iştirakçilerinden VEP süreçleri için fiyat alınmayacağını bildirdi.

1 Haziran prestijiyle altı adet aylık ve iki adet çeyreklik bazda yük kontratın sürece açıldığını aktaran Dönmez, “Piyasanın talepleri doğrultusunda VEP’te yıllık kontratlarla birlikte puant ve puant dışı kontratlar da devreye alınacak. Gelişmiş güç piyasalarındaki enstrümanlardan biri olan VEP ile güç piyasamızın bugün prestijiyle olgunluk periyoduna girdiğini söyleyebiliriz” sözlerini kullandı.

Dönmez, bu yıl içinde Vadeli Gaz Piyasası’nın da devreye alınacağını tabir etti.

Dönmez, konuşmasının akabinde Güç ve Alışılmış Kaynaklar Bakan Yardımcısı ve EPİAŞ İdare Şurası Lideri Abdullah Tancan ve Güç Piyasası Düzenleme Kurumu Lideri Mustafa Yılmaz ile EPİAŞ’ın şeffaf butonuna basarak piyasanın açılışını gerçekleştirdi.

Dönmez, daha sonra piyasada gerçekleşen birinci sürece ait, “VEP’te birinci eşleşmemiz, 1 Haziran 2021 saat 13.00.12’de, Ekim 2021 baz kontratı için megavatsaat başı 405 liradan 1 lot olarak gerçekleşti.” bilgisini paylaştı.