Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, CNN Türk’te katıldığı canlı yayında, dış siyasette öne çıkan gelişmelere ait değerlendirmelerde bulundu.

Türkiye’deki Suriyelilerle ilgili genel tartışmalara siyasi, insani, toplumsal ve toplumsal bir açıdan bakılması gerektiğini belirten Çavuşoğlu, “Onurlu bir dönüşten bahsediyoruz. İnsanların ülkelerine dönmesini de sağlamak lazım, bunu da sağduyulu bir biçimde yapmak lazım. İnsan haklarına saygılı, milletlerarası hukuka ve kendi anayasamıza uygun bir formda yapmak lazım” sözünü kullandı.

Türkiye’nin demografik yapısının bozulup bozulmadığına ait bir soruya ise Çavuşoğlu, hudut bölgelerinde belirli bir yoğunluğun olduğunu lakin Türkiye genelinde bir demografik bozulmanın olmadığını belirtti.

Suriyelilerin meskenlerine dönmeleri konusunda öncelikle can güvenliklerinin garanti altına alınması gerektiğinin altını çizen Çavuşoğlu, “O beşerler meskenlerine döndükten sonra temel muhtaçlıklarını karşılamak lazım. Barınak, çocuklarına eğitim, hastane, iş imkanı yaratacak projeler gibi” sözünü kullandı.

Çavuşoğlu, burada en değerli ögenin can güvenliği olduğunu, Suriye rejiminin “Geri dön” daveti yapmasına rağmen denetim ettiği yerlerdeki insanlara kâfi hizmetleri veremediğini lisana getirerek önemli külfetlerin olduğunu gördüklerini, alandaki gözlemcilerin bunları rapor ettiğini söyledi.

Suriyeliler dışında, Türkiye’nin topraklarına yasa dışı yollardan giren göçmenleri geri göndermeye devam ettiğini belirten Çavuşoğlu, geçen sene yurt dışına geri gönderilen göçmen sayısının yüz binlerce olduğunu, bu yılın birinci üç ayında 21 bin küsur göçmenin tıpkı sürece tabi tutulduğunu aktardı.

‘Düzenli sistemsiz göçmen sayısı 5 milyona yakın’

Çavuşoğlu, “Türkiye’de tertipli sistemsiz göçmen sayısı 5 milyona yakın. Geçen yıl kaçak yollarla ülke içine girmeye çalışan 451 bin göçmenin ülkeye girişini engellemişiz. 2022’de ise şu ana kadar 127 bin göçmenin Türkiye’ye girişi engellendi. Duvarlar, çitler, optik kameralar üzere alınan önlemler var. Aslında AB de alınan önlemleri destekliyor. Sonda inşa edilen duvarlar dahil projelere katkı sağlıyor. Onların da gayesi Türkiye’ye gelmesinler, sonrasında Avrupa’ya gitme riski var” formunda konuştu.

Çavuşoğlu, “Göçmen sorunu, sığınmacı sorunu Esad rejimiyle tanımadan da olsa angajmana girilebilecek bir sorun mudur?” sorusuna, “Uluslararası hukuk çerçevesinde tahlilin bulunması gerektiği için BM ve memleketler arası örgütlerin (rejimle) angajmana girmesi lazım. Rejim taahhütte bulunacaksa onlara bulunması lazım” karşılığını verdi.

‘NATO’ya bağlı ülkelerin içinde savaş devam etsin isteğinde olanlar var’

İstanbul’daki müzakerelerden sonra Rusya-Ukrayna savaşının bu kadar uzayacağını düşünmediklerini aktaran Çavuşoğlu, “Ama NATO Dışişleri Bakanları Toplantısı’ndan sonra kanaat oluştu; bu savaşın devam etmesini isteyenler de var, NATO’ya bağlı ülkelerin içinde savaş devam etsin isteğinde olanlar var. Savaş devam etsin, Rusya daha zayıflasın diye” dedi.

Çavuşoğlu, Ukrayna’yı bir rekabet alanı olarak görmemek gerektiğini belirterek “Ama yalnızca bundan ötürü değil, alandaki koşullar zorlaştıkça da (müzakereler) zorlaşıyor yalnızca bu durumu savaşın bitmesini istemeyenlere bağlamamak lazım” değerlendirmesinde bulundu.

Ukrayna Devlet Lideri Vladimir Zelenskiy ve Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin’in Türkiye’de buluşması ihtimalinin hala masada olduğuna dikkati çeken Çavuşoğlu, “Prensip olarak her ikisi de bir ortaya gelme konusunda olumlu şeyler söylüyorlar, koşullar oluştuğunda” dedi.

Bakan Çavuşoğlu kelamlarına şöyle devam etti:

Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, S-400 ve F-35 krizinde rastgele bir tahlilin kelam konusu olup olmadığına ait, “Bu yaklaşım devam ederse artık olmasa bile önümüzdeki süreçte gelebileceğine inanıyorum” dedi.

Yaklaşan turizm dönemiyle ilgili değerlendirmelerde bulunan Çavuşoğlu, İngiltere, Almanya üzere Avrupa ülkelerinin yanı sıra Orta Asya, İskandinavya ve Balkan ülkelerinden önemli sayıda insanın tatil için Türkiye’ye gelmesini, Ukrayna ve Rusya’dan ise turist sayısında düşüş bekledikleri tabir ederek, “Burada saydıklarım Antalya ile ilgili. Öteki yerlere gelen turistleri Avrupa’dan gelenlerle telafi edebiliyoruz. Turizm bakanımın bana anlattıklarını size aktarıyorum. Bu savaş ortamında turizm döneminin en az biçimde etkilenmesi için uğraş sarf ediyoruz” halinde konuştu.

Çavuşoğlu, Ukrayna-Rusya ortasındaki muhtemel bir mutabakatta güvenlik boyutunun garantörlüğünü üstlenmek için ortalarında Türkiye’nin de bulunduğu kimi ülkelerin prensipte bunu kabul ettiğini lakin Ukrayna’nın istediği biçimde garantörlük uygulamasının NATO’nun 5. unsuruna misal biçimde düzenlenmesi isteğine Ankara dahil herkesin “hayır” dediğini lisana getirdi.

Bakan Çavuşoğlu, ABD’nin Türkiye’ye yönelik CAATSA yaptırımlarının kaldırılması konusunda emareler olup olmadığı sorusuna, “Daha esnek olduklarını görüyoruz, bir tahlil yolu bulmaya çalışıyoruz. (ABD Lideri Joe) Biden ile Cumhurbaşkanımızın görüşmesinde Biden’ın teklif ettiği stratejik düzenek kuruldu. Bakan yardımcıları seviyesinde Ankara’da görüşme gerçekleştirdik. 18 Mayıs’ta bakanlar seviyesinde görüşeceğiz” cevabını verdi.