İngiliz gazetesi The Guardian’da köşe müellifi Simon Jenkins, Britanya hükümetinin Rusya ile krize barışçı tahlil fırsatını Ukrayna’nın elinden almaya çalıştığını yazdı. Jenkins, Britanya’nın Muhafazakar Partili Başbakanı Boris Johnson ve Dışişleri Bakanı Liz Truss’ın nükleer riskini umursamaksızın savaş kışkırtıcılığı yaparken yalnızca kendi siyasi çıkarlarını gözettiklerine dikkat çekti.

Makale, palavra dolan ve yolsuzluklarının üzerine kendi buyruğuyla en sıkı Kovid kapanması uygulanırken başbakanlıkta parti üzerine parti verdiği ortaya çıkan Boris Johnson’ın liderlikten gönderilmesine yönelik Muhafazakar Parti içindeki çekişmeye, Ukrayna’nın meze edildiğine işaret etti.

‘Whitehall’da kimse Truss’ı dizginleyemiyor’

Ukrayna ile Rusya’nın kentlerini, Baltıklar ile Karadeniz’i birbirine karıştıran, Moskova ziyaretinde protokol dışı davrandığı için Rus mevkidaşı Sergey Lavrov tarafından uyarılan, kendi ülkesinde makamına layık olmadığı, hatta kör bilgisiz olduğu istikametinde eleştirilen Liz Truss’ı mercek altına alan Simon Jenkins, şu gözlemlerde bulundu:

“Dışişleri Bakanı Liz Truss ateşle oynuyor. Çarşamba gecesi Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin’i ‘rasyonellikten mahrum ve milletlerarası normlarla ilgisi olmayan haydut bir operatör’ olarak niteledi. Sonuç olarak, ‘Rusya’yı Ukrayna’nın tamamından çıkarmak için daha da süratli ilerlemeye devam edeceğiz’ dedi. Rus ayısına karşı hayali vekalet savaşından açıkça zevk alıyor ve Whitehall’daki hiç kimse onu dizginleyemiyor üzere görünüyor.”

‘Onunki magazin diplomasisi’

“‘Biz’ sözünün kullanımı Britanya’nın çıkarlarını kamuoyu önünde Kiev’inkilerle özdeşleştiriyor. Truss, Ukrayna’ya daha da fazla ekonomik ve askeri yardım gönderilmesi davetinde bulunurken, bu çeşit yardımlarla Rusya ile açıktan açığa angajmanın eşiğine geliniyor. Truss, Rusya’nın öteki muhalif komşuları Moldova ve Gürcistan’ın ittifaka katılmasını ister görünüyor. Putin’in irrasyonel ve güvenilmez olmasına karşın, Truss, caydırıcılığa açık olduğunu ve kendisinin tırmandırdığı saldırganlığa pervasız reaksiyon vermeyeceğine inanıyor. Barış için muhtemel ödünler bir yana, arzuladığı tırmandırmanın içerdiği riskten hiçbir yerde bahsetmiyor. Onunki magazin diplomasisi.”

‘BoJo’dan Zelenskiy’e talimat: Putin’e taviz verme’

“Bu ay Kiev’e yaptığı şov niteliğindeki ziyaretten evvel Boris Johnson, Ukrayna Devlet Lideri Vladimir Zelenskiy’e Putin’e rastgele bir taviz vermemesi talimatını verdi ki, Truss birebir çizgide ona alenen rakip olmaya çalışıyor. Demokratik önderlerin seçmenlerini heyecanlandırmak için savaş oyunları oynaması bilinmeyen bir şey değil, lakin bu, Rusya sonlarında savaşarak verilen birinci Muhafazakar Parti liderlik yarışı olmalı. Bu tıp maskaralıklar için şimdikinden daha hassas ve tehlikeli bir vakit hayal etmek güç. Ukrayna, 2. Dünya Savaşı ve eski Yugoslavya’daki çatışmalardan bu yana en vahim vahşetlerden kimilerini görüyor. Putin’in komşusuna yaptıklarının makul bir mazereti olamaz. Lakin yakıcı mevzu, savaşın müthişliği değil. Bunu durdurmak için ne yapılabileceği.”

‘Ukrayna’ya 8 yıldır müdahil olmak gerekmemişken, neden?’

“Doğal olarak, mevcut çatışmanın sonlarının ötesine ve daha geniş manada Avrupa’ya yayılma tehdidinde bulunduğunu argüman etmek, Ukrayna’nın işine geliyor. Gerçekte, Ukrayna 8 yıldır ayrılıkçı bir çatışma yaşıyor. Bu çatışma, Avrupa’nın geri kalanının yahut ABD’nin iştirakini gerektirmedi. Ancak Truss, Putin’in Avrupa’ya daha da fazla gibisi görülmemiş ıstırap çektirmek istediğini sav ediyor. Batılı askeri misillemeye gereksinim olduğunu da ima eden Truss, panik yaratmaya yönelik devasa varsayımı için hiçbir delil sunmuyor.”

1962 Küba füze krizi benzetmesi

Jenkins, ‘bir stratejistin alandaki riskleri ve olasılıkları pahalandırmak için hakaretlerin ötesine bakması gerektiğini, bu azamî tehlike anında Küba füze krizinde dünyayı nükleer savaşın eşiğinden son anda döndüren tüm muhakeme ve hünere gereksinim olduğunu, 1962’de ABD ile Sovyetlerin tansiyonu düşürmek zorunda kaldığını’ belirtti.

‘Truss’a kıyasla NATO ayarı kaçırmadı’

‘NATO’nun Ukrayna’ya yaptığı yardımın parametrelerini belirleyip dışına taşmadığı, 20 yıldır Rusya’yı son derece kışkırtıcı formda kuşatmasına karşın daha ileri gitmenin Moskova’yı kalıcı olarak alevlendireceği şuuruyla Gürcistan ve Ukrayna’da durduğu, Rusya’nın Kırım ve Donbass operasyonlarına taraf olmadığı, Kiev’i amaç almasında da yansısının ayarını kaçırmadığı, Rusya’ya karşı birleşik cephe sunarken Moskova’yı Ukrayna sonlarının ötesinde misillemeye davet etmediği’ görüntüsünü çizen Jenkins, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Batı’nın yaptırımları da Ukrayna’ya askeri yardımı da Putin’i zerre kadar caydırmış üzere görünmüyor. Rusya’nın işgalinin maliyetini büyük ölçüde artırdılar, lakin Batı demokrasilerinin çok uygun bildiği üzere, askeri maceraların maliyeti her vakit politikayı etkilemez.”

‘Ukrayna’ya askeri yardımın ve Ukraynalı sığınmacıları almanın kâfi karşılık olduğunu’ söyleyen Jenkins, “Bunların hiçbiri, bırakın NATO’nun savaşa çekilmesini riske atmak şöyle dursun, çatışmanın devam etmesini istemek için bir sebep değil. Her şey bir yana, NATO ile bir savaş Putin’in ülke içindeki popülaritesini büyük ölçüde güçlendirecektir” dedi.

‘Anlaşma Donbass’ın özerkliğini, Kırım ve güneydoğunun Rusluğunu içerecek’

“2015 Minsk müzakerelerinde belirtildiği ve mart ayında İstanbul’da tartışıldığı üzere, bunun devam eden bir ıstıraba dönüşmemesi için bir uzlaşma olması gerekecek. Kesin mutabakat, Ukrayna’nın güvenliğini ve Donbass için bir dereceye kadar özerkliği kucaklamak zorunda kalacak. Çok çetin olacak mutabakat, Putin’e zafer armağan edemez, lakin muhtemelen Odesa’nın olmasa da Kırım’ın ve güneydoğu Ukrayna’nın ‘Rusluğunu’ kabul edecek” vurgusunu yapan Jenkins, şöyle devam etti:

‘Zelenskiy kabul etti, lakin Johnson ve Truss devreye girdi’

“Zelenskiy’in bu çeşit bir şeyi kabul edeceğine dair işaretler vardı. Fakat Muhafazakar Parti içindeki savaş yanlılarının ve savunma sanayi lobicilerinin dayanağını kendi safına çekmek isteyen Johnson ve Truss artık tam da bu türlü bir sonuç elde edilmesine karşı duruyor…”

Muahedeye kim karar verecek?

“Devletlerin oburlarının işlerine karışması, her vakit olmasa da ekseriyetle kanlı ve başarısız olur. Ukrayna, güneyde Rusya ile son bir muharebeye yaklaşıyor üzere görünüyor, akabinde muhtemelen bir açmaz ve bir tıp muahede gelecek. Zelenskiy’in karşılaşabileceği en makus şey, Batılı müttefikleri ABD ve Britanya’nın kendisini barış odunlarında destekleyemeyecek kadar içerde zayıf olduğunu düşünen Joe Biden ve Boris Johnson tarafından yönetiliyor olması.”

‘Rusya büsbütün yenilene dek Ukrayna savaşsın istiyorlar’

“Johnson ve Truss, Ukrayna mutabakatına Zelenskiy ve halkının karar vereceğine dair bir açıklama yapmadı. Zelenskiy’in Rusya’nın büsbütün yenilmesi için gereken mühlet boyunca savaşmaya devam etmesini istiyorlar. Kendi vekalet savaşlarında bir zafere muhtaçlıkları var. Bu ortada onlarla birebir fikirde olmayan herkes zayıf, korkak yahut Putin yanlısı diye yaftalanarak kapının dışına konulabilir. Bu çatışmanın yaklaşan sefil liderlik yarışı için Britanya tarafından rehin alınması, mide bulandırıcı.”