“Ortadoğu’da ne yaptı? Suriye ile İsrail ortasında, hatta İsrail ile Hamas ortasında İran ile Batı ortasında arabulucu rolüne soyundu ancak hiçbir tanesi manalı sonuç veremedi. Türkiye büyük bir güç değil. Birtakım şeylerin dikte edecek, olmadığı vakit çözülemeyecek bir rolü yok. Bu türlü bir rolü yerine getirebilir mi diyecek olursak çok ihtimal vermiyorum. Ukrayna problemi Avrupa ile ABD’nin ortak siyaseti olarak Ukrayna’nın şu ana kadar yaşadığı istikrarsızlıkların ana nedenidir. Türkiye ne ABD ne AB’ye bu mevzuda bir siyaset önerebilecek durumda değil. Rusya’nın da bu türlü bir şeye yanaşacağına çok ihtimal vermiyorum. Rusya bunu nasıl okur? Ankara, ‘Suriye’de bu türlü bir rekabet ve işbirliği ortamı oluşturduk. Ona benzeri bir rolü Ukrayna’da ben de oynamak istiyorum’ tonlaması yapacaktır. Rusya bundan hiç hoşlanmayacaktır. Ukrayna sorunu, Rusya için diğer. Çarçabuk hazmedebileceği, yese bile yutamayacağı bir sorun. Türkiye’ye çok fazla bir rol çıkmaz. Lakin Türkiye bu türlü bir talebi diplomatik olarak lisana getirir. Fakat buradan manalı bir şey çıkmaz. Bunun gerisinde yatan nedenlerden bir tanesi Ankara’nın aslında bu tonla ABD’ye ‘Ben burada da bir rol oynarım’ bildirisi verme isteğiyle ilgili bir şey olduğunu düşünüyorum. Onun karşılığında ABD de NATO deniz gücünü hayata geçirelim, böylecek sen orada daha çok rol üstlenebilirsin bildirisi verecektir. Hasebiyle kendi kendini bir girdaba sokma durumu yaşayabilir. Orta ölçekli bir aktör olarak ABD ile bu türlü bir müzakere içine girdiğinizde ‘ayıyla yatağa giriyorsunuz.’ Küçük bir aktörün ayıyla birebir ortamda çaba etmesi hiç kolay olmayacaktır. Buradan bir şey çıkacağını düşünmüyorum.”

“Karadeniz’de suların ısındığını da görmek lazım. Blinken, şu sıra Baltık ülkelerinde. Geçen ay Ukrayna ile mutabakat paktı imzalandı. Amerika orada ‘Ukrayna’yı silahlandırabiliriz. Ancak oraya büyük kelamlar vermeyiz’ diyor. O vakit AB ile Karadeniz’deki Romanya, Bulgaristan üzerinden bu işi çözelim diyor. Geçen hafta Bulgaristan’daki seçimlerde Cumhurbaşkanı seçilen kişi, açıkça ‘Rusya ile karşı karşıya gelmeyi göze almayız’ dedi. ABD ve AB, Bulgaristan ve Romanya üzerinden bir siyaset üretmek istiyor. Romanya daha yakın buna lakin Bulgaristan’ın çekinceleri var. Türkiye, Karadeniz’de istikrarsızlığa yol açacak rastgele bir adımdan kaçınmak istiyorsa bunun yolları mevcut. Fakat iktidar bunu diplomaside araçsallaştırıp kendi bekası için kullanacaksa bu çok riskli bir oyundur. Herkesin altında kalacağı bir oyuna dönüşebilir.”

“BAE ile ilgili, ‘Bayram değil seyran değil, eniştem beni niçin öptü’ durumu var. Bu bize şunu gösteriyor: İktisadi olarak yapılan açıklamaların Katar örneğinden yola çıkarak bakıldığında çok büyük umut vadeden bir şey olmadığını biliyoruz. Fiilen gelebilecek nakdi akçelerin Türkiye’nin karşı karşıya kaldığı krizi çözebilecek nitelikte olmayacağını aşağı üst herkes varsayım ediyor. Bunun siyasal boyutu var. Bunu da ihtimal ki İngiltere-ABD ortasındaki münasebetin Ortadoğu’da var olan ittifakı güçlendirme üzerine olduğunu düşünüyorum, bu yeni bir ittifak sistemi değil. Zira İbrahim Mutabakatlarının aslı şudur. İsrail’i garanti altına alan, güçlendiren ve daha tesirli hale getirecek siyasetin aracıdır. Bunun için de emirliklerin hepsini İsrail ile masaya oturtup münasebetleri olağanlaştırma, ikinci basamağı olarak da bunun konsolide edilmesi. Bu konsolide etmenin değerli ögelerinden biri Türkiye’nin de bu sürece katılmasını gerektiriyor.”

“Daha büyük fotoğraf şudur: İktidar ABD ile görüşmelerinde Türkiye’yi bir lojistik merkez haline getirme, böylelikle ‘Çin’e karşı gerektiğinde ben kullanışlı bir aygıt olabilirim’ bildirisi vermek istiyor. Bu çalışır mı, çok emin değilim. Zira Türkiye’nin Çin ile rekabet edebilecek bir üretim yapısı yok. Kağıt üzerinde söylediğimizde, ABD bu elzem noktada, ‘Çin’e karşı çaba edeceğim, o denli bir şey üreteceğim ki Çin’i önleyeceğim’ siyaseti izliyor. Türkiye de diyor ki ‘O boşlukta ortaya çıkacak lojistik merkezleri ben tedarik ederim.’ Bunu yapabilme gücüne de sahip olmadığını düşünüyorum. Türkiye’de ucuz iş gücü olarak Batı’ya satış yapmanın dahi çalışabilir bir model olmaktan çıktığını düşünüyorum. Karşı karşıya olunan zorluğun aşılması hiç kolay olmayacak lakin imkansız da değil. İktidarın varlığını sürdürmesi için bunları hızlandırarak yapacağını iddia ediyorum. 1890’larda Osmanlı idaresinin düştüğü açmazın birebiri değil lakin bir benzerinin tekrar üretildiğini, farklı bloklaşmalar yaşanırken, – Soğuk Savaş lafları yanlış – bu ittifaklar üzerinden bloklaşma sürecidir, ona çok benziyor. Son etabı ise şayet mevzunun çözümlenemez bir noktaya gitmesi büyük çatışmalara da yol açacağı manasına gelir.”