Astronomlar, geçtiğimiz onlarca yıl içerisinde kimisi küçük, kimisi büyük pek çok kara delik tespit ettiler. Daha küçük olan karadelikler yalnızca birkaç güneş boyutundayken, daha büyük olan kara delikler kütle olarak milyonlarca güneşin toplamına eşitti. Lakin bütün bu keşifler sırasında orta boyutlu kara deliklerin nerede olduğu sorusu daima yanıtsız kaldı.

Daha küçük ve daha büyük kara delikler ortasındaki bu kayıp ilişki, uzun müddettir bilim insanlarından saklanmayı başardı. Lakin geçtiğimiz Çarşamba günü Astrophysical Journal’da yayınlanan bir araştırma, bu “orta kara deliklerin” nerede saklandığını keşfetmiş olabilir.

Geçmişte, gökbilimciler orta büyüklükteki kara deliklerin varlığını teori olarak kabul etmişlerdi. Lakin onları nasıl bulacağımız sorusu varlığını sürdürmekteydi. Kara delik avcılarının olağanda kullandıkları tekniğin tersine bu kara deliklere düşen cisimlerin yaydığı ışığın tespit edilmesi epey sıkıntı.

Washington Eyalet Üniversitesi’nde yardımcı doçent ve çalışmanın başyazarı Vivienne Baldassare, “Orta büyüklükteki kara deliklerin oluşumuyla ilgili teorilerin birden fazla, sırf çok erken kozmosta bulunan şartlara dayanır. Hakikaten ağır yıldız kümelerinde kozmik vakit boyunca oluşabileceklerini öneren öteki bir teoriyi test etmek istedik” dedi.

Nükleer yıldız kümeleri, birden fazla gökadanın (galaksi) merkezini işgal eden bilhassa ağır, büyük kütleli yıldız kümeleridir. Bu kümeler, bildiğimiz en ağır yıldız ortamlarıdır. Araştırmacılar, bu teoriyi test etmek için dünyanın en güçlü X-ışını teleskopu olan Chandra X-Ray Gözlemevi‘ni kullandılar. Bu çok hassas uzay teleskobu, Dünya’nın yörüngesinde dönerek derin uzaydan yayılan en zayıf X-ışını ışınımlarını bile yakalamak için özel olarak tasarlanmıştır. Araştırmacılar, 108 farklı galaksideki nükleer yıldız kümelerindeki kara deliklerin X-ışını imzalarını aramak için teleskopu kullandılar.

Baldassare, “Chandra, temelde bu tıp işleri yapabilen dünyadaki tek aygıttır” dedi ve devam etti: “Bu çok kompakt nükleer yıldız kümelerinde kara delik imzaları ararken değerli olan, X-ışını kaynaklarının pozisyonlarını çok hassas bir biçimde belirleyebiliyor.“

Tahlillerinden sonra araştırmacılar, bir nükleer yıldız kümesinin belli bir kütle ve yoğunluk eşiğinin üzerinde olması durumunda, bir kara deliğin göstergesi olan X-ışını işaretlerini yaydığını ve bunu eşiğin altındaki kümelerin iki katı oranında yaptığını buldular. Ayrıyeten nükleer yıldız kümeleri içindeki şartların daha küçük kara deliklerin orta boyuta büyümesine müsaade verebileceğine dair deliller da buldular.

Araştırma raporunda, “bu, temel olarak, gereğince büyük ve kompakt olan yıldız kümelerinin bir kara delik oluşturabilmesi gerektiği manasına gelir” deniliyor. Araştırmacılar, daha evvelki çalışmalarda bu tıp nükleer yıldız kümelerinde kara delikler bulunduğuna dair deliller bulunsa da, bu bölgelerin neden kara delikler oluşturmaya elverişli olduğunun tam olarak bilinmediğini söylüyorlar.

Yeniden de Baldassare, grubun nükleer küme kaynaklı kara delikleri bulma arayışındaki ilerlemesini bilhassa heyecan verici olarak nitelendiriyor: “Bu kara deliklerin birçoklarının, harika kütleli kara delikler ile yıldız kütleli karadelikler ortasında, varlıklarına dair çok az delil bulunan orta kütle rejiminde olmasını bekliyoruz.“

kaynak chip