Bilim insanları, günümüzdeki ve gelecekteki koronavirüs kaynaklı hastalıkları durdurmak için virüslerin ortak özelliklerinden yola çıkarak tek bir aşı yapmaya çalışıyorlar.

Kovid-19’a neden olan virüs, 2003’te SARS ve akabinde 2009’da MERS’in akabinde, yirmi yıldan kısa bir müddet içinde büyük bir milletlerarası halk sıhhati krizini tetikleyen üçüncü koronavirüs olma özelliğini taşıyor. Bu cins koronavirüsler hayvanlar ve beşerler ortasındaki temastan yayıldığından, bilim insanları gelecekte koronavirüslerden kaynaklanan öteki hastalıkların da görüleceğini iddia ediyor.

2.5 milyar sterlin yatırım yapıldı

NTV’nin haberine nazaran bu yılın başlarında, bulaşıcı hastalıklara karşı aşılar geliştiren global bir paydaşlık olan Salgın Hazırlık Yenilikleri Koalisyonu (CEPI), ‘gelecekteki pandemi riskini azaltmak ve hatta ortadan kaldırmak’ için 2.5 milyar sterlin (yaklaşık 29 milyar Türk lirası) değerinde beş yıllık bir plan başlattı.

Mutasyonlara karşı tesirli olacak

Kelam konusu plan, daha bulaşıcı ve ölümcül olduğu düşünülen Güney Afrika ve Brezilya tipleri de dahil olmak üzere tüm koronavirüs varyantlarına karşı bir aşı geliştirmek için bir ABD şirketi olan VBI Vaccines ile 24 milyon sterlinlik bir paydaşlık içeriyor.

İngiliz hükümetinden 276 milyon sterlinlik fon alan CEPI, ayrıca SARS, MERS ve Kovid-19 dahil olmak üzere çok çeşitli koronavirüslere karşı muhafaza sağlayabilecek ‘hepsi bir arada’ aşılar üzerinde çalışan araştırmacılardan teklifler istiyor.

Kovid’19’un tetiklediği antikorlar SARS ve MERS’i notralize etti

Bununla birlikte, kozmik bir aşı arayışı, 2020’nin başlarında Kovid-19 ile enfekte olmuş insanlardan alınan kan örneklerinin, SARS’a ve MERS’e neden olan virüsün başak proteinini nötralize edebilen antikorlar içerdiğinin bulunmasıyla başladı.

İnsan denemeleri başladı

Bu yılın nisan ayına kadar, onlarca koronavirüse karşı müdafaa potansiyeli olan bir aşının birinci insan denemeleri başladı.Diğer taraftan kelam konusu aşı,şimdiye kadar SARS, Kovid-19, MERS ve yarasa koronavirüsleri de dahil olmak üzere çeşitli koronavirüslere ve ayrıyeten Delta varyantı üzere Kovid-19 varyantlarına karşı farelerde tesirli olduğuna dair umut verici işaretler gösterdi.

Üniversal aşı nasıl çalışıyor?

ABD’nin Maryland eyaletindeki Walter Reed Ordu Araştırma Enstitüsü’nden (WRAIR) Kayvon Modjarrad, sivri ferritin nano parçacığı (SpFN) içeren bir aşı geliştirdi. Kanda bulunan bir protein olan ferritinden elde edilen nano parçacıklar, koronavirüsün yüzeyinde başak proteinle ile birleştirildi.  Modjarrad ve meslektaşları, koronavirus aşılarının bu sayede başak proteinin bağışıklık sistemimize birçok açıdan tekrar tekrar sunulduğunu söyledi.

Bu tekrarlama, koronavirüsün yepyeni versiyonunu değil, onun yeni varyantlarını ve 2003 yılında SARS pandemisine neden olan SARS-CoV virüsünü de hedefleyebilen ‘geniş nötralize edici antikor tepkileri’ üretmesine neden olduğunu söyledi.

Şu anda, insanlarda test edilen aşının, ayrıyeten MERS-CoV üzere öteki koronavirüslerden ek başak proteinlerinin eklenmesi planlanıyor.