Türkiye’den kaçak yollarla evvel İsrail’e götürülen sonra da ABD’de bir müzayede meskeninde satılmak istenirken bulunan, 1700 yıllık Anadolu’nun ana tanrıçası ‘Kybele heykeli’, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı ve Türkiye’nin New York Başkonsolosluğu tarafından yürütülen titiz çalışmalar sonucu 10 Aralık 2020’de ana vatanına, bulunduğu topraklara döndü.

Afyonkarahisar’ın merkeze bağlı Çavdarlı Köyü’nde 1964 yılında yapılan bir yol çalışması sırasında bulunan, tarih öncesi periyotlarda bolluğun ve rahmetin sembolü, koruyucusu olduğuna inanılan ana tanrıça Kybele heykeli, İstanbul Arkeoloji Müzesi‘nde bir mühlet sergilendikten sonra Afyonkarahisar’a yeni yapılan müzeye taşınacak.

Türkiye’nin ikinci büyük müzesi olacak

Yıllar sonra Türkiye’ye getirilen Kybele heykelinin sergileneceği Afyonkarahisar’daki müze çalışmaları da sürüyor. 2020 yılında ihaleye çıkılarak imaline tekrar başlanan arkeoloji müzesinin inşaatında çalışmalar süratli halde devam ediyor.

25 bin 486 metrekare inşaat alanında, 3 kat ve 5 farklı bloktan oluşacak biçimde inşa edilecek müzenin toplam kullanım alanı ise 55 bin 198 metrekare olacak.

Müzedeki çalışmalar hakkında bilgi veren Afyonkarahisar Vilayet Kültür ve Turizm Müdürü Mehmet Tanır, gelecek yıl Mayıs yahut Haziran ayında müzedeki çalışmaların tamamlanacağını aktardı.

Müzenin tamamlanmasıyla İstanbul Arkeoloji Müzesi’nde sergilenen Kybele heykelinin getirileceğini aktaran Tanır, müzedeki çalışmalar hakkında da bilgiler verdi.

‘Ana Tanrıçayı değerli bir yerde sergileyeceğiz’

Kybele heykelinin milattan sonra üçüncü yüzyıla tarihlendiğini aktaran Mehmet Tanır, heykeli tarihî değerine uygun bir yere yerleştireceklerini aktardı:

“Kybele Ana Tanrıçayı kıymetli bir yerde sergileyeceğiz. Natürel burası yalnızca bir arkeoloji müzesi olmayacak. Biz burada bir farkındalık da oluşturmaya çalışıyoruz. Arkeolojinin yanında, vilayetimizde ender yapıtlardan olan müzik müzesi var. İbrahim Alimoğlu Müzik Müzesi var, bunu burada sergileyeceğiz. Yeniden Türkiye’nin birinci Yumurta ve Sanatları Müzesi var onu burada sergileyeceğiz. Hasebiyle birçok ünitesi içinde barındıran bir müzeden bahsediyoruz. Yani içeriye giren insanların keyifle uzun müddet kalabilecekleri bir yeri hazırlamış olacağız.

Burası Doğu Roma ve öncesiyle sonrasını standını yapacağımız stant salonu. Hasebiyle Kybele heykelini sergileyeceğimiz yer burası. Natürel şu anda teşhir ekipmanları daha şimdi buraya gelmedi. Geldiği vakit bu örnek çalışmalardan bir tanesi. Bu kısmın tamamı teşhir kısmı olarak oluşuyor. Kybele’yi de bu kısımda sergileyeceğimizi söz etmek istiyorum.”

Bolluk ve rahmetin sembolü

Prehistorik periyotlardan itibaren Akdeniz havzasında bilhassa Anadolu’da rahmet ve bolluğun sembolü ve koruyucusu ana tanrıça olarak tapınılan Kybele’nin iki yanındaki aslanlar, tabiat ve hayvanlar üzerindeki hakimiyetini sembolize ediyor.

Antik periyot toplumsal ve dini hayatında bireylerin olmuş ya da olmasını diledikleri istekleriyle ilgili ya da inandıkları tanrısal varlığı onurlandırmak üzere ilah ya da tanrıçalara adak sunarken tanrıyı onurlandırmak üzere tapınaklar ya da kutsal alanlara sunulan malzemeler adak nesnesi olarak değerlendirilirdi.

Kişinin toplumsal ve ekonomik statüsüne nazaran adak nesneleri, kolay bir taş kesiminden gösterişli bir heykele kadar farklılık gösterebiliyordu. Sideropolisli Asklepiades’in On iki İlah Ana’ya sunduğu, bir adak heykeli olarak tarihte bilinen Kybele’nin yazıt kısmında, ‘Hermeios’un oğlu Sideropolis’li Asklepiades adağı On iki İlah Ana’ya dikti’ sözü yer alıyor.

Türkiye’den 1970’li yıllarda İsrail’e kaçırılan Kybele heykelinin, tipolojik özelliği, kullanılan mermerin cinsi, personelliği ve yazıtından edinilen bilgiler ışığında kuvvetle Anadolu kökenli olduğu anlaşılıyor.