Günümüzde olağan dışı bir virüs olarak tanımlanan Epstein-Barr’nun (EBV) klinik seyrinin izlemek epeyce güçtür. Bu virüs birçok hastalığa yol açmaktadır. EBV virüsünün oluşturduğu farklı klinik tabloları tanımlama konusunda önemli bilimsel yetersizlik mevcuttur.

EBV virüsü ile enfekte olan bireylerde hastalık farklı halde seyreder;

• .Aktif enfeksiyon gelişir (öpücük hastalığı),

• .Belirtisiz enfeksiyon olarak seyredebilir,

• .Kronik enfeksiyon oluşabilir.

EBV virüsü ile karşılaşınca virüs bedenden atılmaz ‘latent virüs’ olarak ömür uzunluğu bedende kalır. Bağışıklık sistemi zayıflayınca bu virüs reaktive olur ve EBV virüsü ile ilişkili hastalık tabloları gelişir.

EBV neden olduğu öpücük hastalığı gelişmiş ülkelerde ergen ve yetişkinlerde görülür.

Ülkemizde EBV enfeksiyonu bebeklik ve erken çocukluk periyodu hastalığıdır.

Epstein-Barr virüsü ile enfekte olma oranı yaş ilerledikçe artmaktadır.

Erişkin yaşlarda toplumun %95’inin EBV ile enfekte olduğu görülmektedir. Birçok defa bireyler bu enfeksiyonu geçirdiklerini fark etmezler.

Epstein-Barr hayat uzunluğu etkileyerek klinik tablolara yol açmaktadır.

Uzun vadeli tesirleri iki başlık altında incelenebilir,

1. Kanser oluşumu

2. Otoimmün hastalıklar

EBV virüsü B lenfositeleri enfekte ederek sirkülasyona karışır. Bağışıklık sistemi olağan olan bireylerde virüs rastgele bir soruna neden olmaksızın ömür uzunluğu kalır

Bağışıklık sistemi baskılanan ve ya bozulan bireylerde ise denetim altında olan EBV virüsünün etkin hale birtakım kanserlerin oluşmasına yol açar.

Bağışıklık sistemi işlevlerinin bozulduğu durumlarda EBV virüsünün ‘otoimmün’ tepkisi sonucu birçok ‘otoimmün’ hastalıklara neden olmaktadır.

Epstein-Barr virüsünün kanserojen potansiyeli vardır,

• .Burkitt Lenfoma

• .Nazofarenks Kanseri

• .Hodgkin Hastalığı

• .Transplant sonrası gelişen lenfoproliferatif hastalık (PTLD)

EBV virüsünün neden olduğu klinik tablolardır. Üstte belirtilen kanser tiplerinin dışında birtakım kanser oluşumunda etken olabileceği bildirilmektedir.

Onkojenik virüs olarak tanımlanan EBV virüsü kimi kanserlerde temel neden olarak tanımlanmaktadır birtakım kanser tiplerinde ise olası bağlantının olabileceği konusuna dikkat çekilmektedir.

Kansere neden olan EBV virüsü konusunda bilgiler yetersizdir.

‘Öpücük hastalığı ve ya belirtisiz enfeksiyon biçiminde seyreden bu virüsün hangi kurallarda kimlerde ve ne formda kanser yapan tesiri oluşmaktadır ?’ soruların cevabı bilinmemektedir.

Bilhassa çocuklarda bağışıklık sistemini bozan beslenme yetersizliği sekonder enfeksiyonlar yanı sıra erişkinlerde gerilim faktörünün etken olduğu vurgulanmaktadır.

EBV virüsü birçok otoimmün hastalığa yol açmaktadır;

• .Multipl Skleroz (MS)

• .Romatid artrit,

• .Lupus,

• .Sjögren sendromu,

• .Çölyak,

• .Tip1 diyabetinin EBV virüsü ile ilintili olduğu bilinmektedir.

Uzun süren çalışmalar sonucu ‘Multipl Skleroz’da kesin olarak EBV ‘nün rolü olduğu ispatlanmıştır. Bu enfeksiyonu geçiren bireylerde MS gelişmesi olağan popülasyona nazaran 32 kat artmaktadır.

EBV virüsünün ve otoimmün hastalık münasebetinde saymakla bitmez noktasındayız.

EBV virüsünün neden olduğu otoimmün hastalıklar konusunda Gerek EBV kanser gerekse EBV otoimmün hastalar konusunda gündeme getiremediğim birçok hastalık mevcuttur.

Sonuç olarak ;

EBV’nün latent bir virüs olduğu, önemli tablolara yol açtığı, erken çocukluk periyodunda geçirilen enfeksiyonun kanser riskinin arttırabileceği, kısa müddette EBV aşısının gündeme getirilerek bu virüsten korunmanın çok kıymetli olduğunu belirtmek isterim.