Oyun pek çok bağlam içerisinde gerçekleşebilmektedir ve çoğunlukla çocuğun fizikî ve duygusal olarak kendisini inançta hissettiği vakit oluşmaktadır. Oyun, yaratıcılık, risk alma, merak, esneklik, sorun çözme marifeti üzere pek çok değerli noktalarda yer alır. (Else, 2009) ‘’oyun oynayan çocuklar, kendi gerçekleri doğrultusunda kendi yolları ile içgüdülerini, fikirlerini ve ilgilerini takip ederek aksiyonlarının içeriğini ve gayesini seçerler’’.

Oyun ve Çocuk Gelişimi:

Oyun pek çok manada çocuğun gelişim basamaklarına hizmet ettiği bilinmektedir. Bilhassa doğal yolla oluşan oyunların çocuğun fizikî, motor, duygusal, toplumsal ve entelektüel gelişimine büyük oranda katkı sağladığı yapılan araştırmalarla kanıtlanmıştır. Oyun çocukların hayal gücünü, marifetlerini, fizikî, bilişsel ve duygusal gücünü geliştirirken yaratıcılıklarını kullanmayı sağlar. Ayrıyeten sağlıklı beyin gelişimi için de kıymetlidir. Nörobilim, oyunun beyindeki nöral yolları kurmayı ve güçlendirmeye yardımcı olduğunu önermektedir. (Panksepp, 2005). Oyunun öteki kıymetli bir yararı ise çocukların öğrenmeye dair motivasyonunu arttırması ve böylelikle onların hayata karşı daha başarılı şahıslar olmasına yardımcı olmasıdır. Hayal gücü bilgiden daha değerlidir bunun sebebi anladıklarımızın ya da bildiklerimizin hudutlu düzeyde olmasıdır. Oyun sayesinde çocukların hayal gücü gelişim gösterir ve hayal gücünün rastgele bir sonu yoktur. Hayal gücü tüm dünyayı kapsar. Bu sebeple hayal gücü güzel olan bireylerin daha başarılı oldukları görülmektedir.

Oyun çoğunlukla bağ kurma işlevine sahiptir. Bilhassa bir arada oyun oynayan çocuklar öbür şahıslarla toplumsal olarak da birlikte vakit geçirmeyi tercih ederler. Özetle, akranlarıyla, ebeveynleriyle ya da kardeşleriyle oyun oynayan çocuklar onlarla daha güçlü bağ kurmaktadırlar. Çocuklar toplumsallaştıkça güç ve denetim hissini yaşarlar. İnançlı ve sağlıklı bağlanmalar çocukların dünyayı keşfetmelerini ve inançlı bağlarda kalabilmesini sağlamaktadır. Bu sebeple oyun, çocuğun pek çok manada gelişim kademelerine büyük oranda katkı sağlamaktadır.

Oyun Terapisi

Oyun terapisi; irtibatı, alaka kurmayı, tabir etmeyi ve sorun çözmeyi destekleyecek duygusal olarak inançlı bir terapötik ortam yaratarak çocukların doğal eğilimlerini kullanan geniş bir çalışma alanıdır. (VanFleet, 2004). Oyun; terapistler ile çocuklar ve ergenler ortasında ağır ilgi tecrübeleri oluşturma sürecidir. Bu vakit içerisinde oyun terapisi temel bağlantı haline gelmektedir. Yetişkin psikoterapilerinde çoğunlukla bu tecrübelerin gayesi, kişinin gelişim periyotlarında bozulmuş olan birincil ilgilerindeki değişimi gerçekleştirmektir. Çocuklar için gaye, oyun içerisindeyken, gelişim evreleriyle eşit düzeydeki duygusal ve toplumsal fonksiyonelliğe taşımaktır. Tüm bu durumlar çocuğun olağan gelişimsel ilerlemesini sağlamaktadır.

Oyun terapisi, çocukların benlik algılarını açıklığa kavuşturmalarına, sıkıntılı davranışlarını düzenleyebilmelerine ve sağlıklı bağlantılar kurmalarına yardımcı olan tesirli bir çocuk terapisidir. Bu terapide, çocuklar oyun odasında bulunan terapisti ile bir bağlantı içerisine girmektedir. Çocuğun terapisti ile girmiş olduğu bu münasebet, güç ve acı verici tecrübelerini anlamalarını ve tabir etmelerini birebir vakitte da bunları anlamlandırmalarını sağlar. Çocuk daha sağlıklı bağlantı kanalları bulmada ve karşılıklı bağlar geliştirme konusunda daha yeterli bir noktaya gelir. Bu sebeple oyun terapisi, dayanıklılığı arttırmada da çocuklara yardımcı olur.

Çocuğun lisanı oyundur. Oyun vasıtasıyla oyun odasında bulunan uzman çocuğun dünyasına girebilmektedir. Oyun terapisinde terapist bilhassa 8 unsura bağlı kalır bu terapileri aşağıda belirtilen prensiplere nazaran gerçekleştirir.

1. Bağlantı kurma, terapist çocuk ile samimi ve sıcak bir münasebet kurmaya ihtimam gösterir. Oyun odasındaki çocuk kurulan bağlantı ile bir arada, sürece güvenmeye başlar ve çocukta oluşan kendi benliğine yönelik bir hakimiyet ve inanç duygusu gelişmeye başlar. Çocuk kendisine daha fazla hürmet duymaya başlar.

1. Terapist çocuğu olduğu üzere kabul eder. Çocuklar yetişkinler tarafından yönlendirilmeye alışkındırlar. Oyun odasında terapistin çocuğu olduğu üzere kabul etmesi çocuğa farklı gelir. Terapistin bu yaklaşımı bilhassa çocukların özgüvenini değerli düzeyde arttırmaktadır.

1. Özgürlüğe yer vermek. Terapist oyun odasında özgürlüğe yer verdiğinde çocuk hislerini söz etme konusunda daha açık olmaya başlar. Bu sayede çocuğun davranış sorunlarına neden olan hisleri da açığa çıkmaktadır.

1. Terapist, oyun odasında bulunduğu müddet boyunca, çocuğun hislerini anlamaya ve bu hisleri çocuğun iç görü kazanacak halde çocuğa yorumlamaya itina gösterir.

1. Terapist, oyun odasındaki çocuğa rastgele bir yönlendirmede bulunmaz. Terapist sıklıkla çocuğun yol göstermelerini takip eder. Bu kısımda çocuğun liderlik hislerine dayanak verilmektedir. Öğrenme müddetinde kendisini yetersiz hisseden çocuklar için yeterlilik duygusu aşılanma hedeflenir. Çocuklar yeterlilik hissini yaşadıkça memnun olurlar.

1. Terapist bilhassa çocuğun sorun çözme hünerlerine hürmet duyar. Bu durum, seçim yapma ve değişim başlatma sorumluluğunu çocuğa vermektedir. Bu duruma ek olarak, ebeveynler sıklıkla çocuklarının sıkıntılarını çözme eğilimindedirler. Bu durum çocukların bağımlılık ve yetersizlik hislerini aktifleştirmektedir.

1. Terapist, terapi sürecini aceleye getirmeye çalışmaz. Oyun odasındaki çocuk kişiliğini oluşturmaya başlar, başka bireylerle nasıl alaka kuracağını anlamaya çalışır, hasebiyle çocuğun bu süreci sağlıklı bir formda tamamlayabilmesi için vakte ve kabul görmeye muhtaçlığı vardır. Bu sebeple oyun terapileri aceleye getirilemez.

1. Terapist, terapi ile gerçek dünya ortasındaki bağı kurmak ve çocuğun sorumluluklarının farkına varmasını sağlamak hedefiyle oyun odasında gerekli sonlandırmaları yapar. Yetişkinler güzel sonlar belirleyemezlerse çocuklar korkulu ve inançsız hissederler. Hasebiyle bu hisler çocukların sorunlu davranışlarına yol açacaktır.

Oyun Terapisinin Çalıştığı Alanlar

Oyun Terapisi, anne ve babaların kaygılanmasına sebep olan ve çocukların potansiyellerini hayata geçirmelerini engelleyen hafif ve orta ve şiddetli dereceli davranışsal ve duygusal sorunların üstesinden gelmek hedefli kullanılabilir. Çoğunlukla 3 ila 12 yaş ortasındaki çocuklar yarar sağlamaktadır. Aşağıdaki sorunlar üzere çeşitli durumlarda oyun terapisi yararlı olmaktadır:

• Tik sorunları

• Özgüven eksikliği

• Boşanma yahut yakın bir aile üyesinin kaybı üzere aile problemleri

• Doğal afetler yahut travmatik olaylar

• Aile içi şiddet, istismar yahut ihmal

• Öfke yahut korku sıkıntıları

• Okul ve öğrenme sıkıntıları

• Otizm spektrum bozukluğu (ASD)

• Kronik hastalıkların ruhsal tesirleri

• Davranış sorunları

• Yemek, tuvalet ve uyku üzere temel alışkanlıklarda sorunlar

• Çocuklarda anksiyete, depresyon, yas süreci

• Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB)

• Kardeş kıskançlığı