Duygusal istismar (psikolojik istismar), hisleri kullanarak öbür bir kişiyi denetim etmenin bir yoludur. Bunu çoklukla eleştirerek, utandırarak, suçlayarak ve küfürlü sözlerle yaparlar. Fizikî olmadığından anlaşılması daha güç bir istismar tipidir. Fakat duygusal istismarın da büyük sonuçları vardır. Duygusal istismar kişinin öz hürmetine, bağımsızlığına ve ruh sıhhatine ziyan verir. Açık ya da saklı yapılabilir lakin her iki durumda da maruz kalan kişinin özgüvenini yok eder ve şahıslar algılarından ve gerçekliklerinden kuşku etmeye başlarlar. Böylelikle istismar eden kişi amaçladığı üzere karşısındakini denetim edebilir. Duygusal istismar, romantik alakalarda ve evliliklerde yaygın olmakla birlikte, arkadaşlar, aile üyeleri ve iş arkadaşları ortasında da olabiliyor.

En sonunda duygusal istismara uğrayan kişi kapana kısılmış hissediyor. Alakaya daha fazla dayanamayacak kadar yaralı olmalarına karşın birebir vakitte ayrılmaya da korkuyorlar. Yani döngü bu durumu fark edip bir şeyler yapana kadar devam ediyor.

Münasebetinizin istismar edici olup olmadığını anlamakta zahmet çekiyorsanız sevgiliniz, eşiniz, arkadaşınız, iş arkadaşınız yahut aile üyenizle olan etkileşimlerinizin sizi nasıl hissettirdiğini düşünün.

Nasıl tanıyabiliriz?

• Karakter suikastı yaparlar (birinin prestijini zedelemek için yapılan saldırı) çoklukla her vakit sözünü içerir. Örneğin “her vakit geç kalıyorsun.”
• Aşağılayıcı isimler takarlar
• Bağırarak, küfür ederek küçük düşürüp değersiz hissettirirler
• İşverenlik taslarlar
• Toplum içinde sırlarınızı ve eksiklerinizi ortaya çıkarırlar
• Karşındaki onun için değerli olan bir şeyden bahsederken kayıtsız kalırlar (genellikle göz devirerek, baş sallayarak, iç çekerek vb. vücut lisanı hareketleriyle desteklerler)
• Latife yapar üzere iğneleyici laflar söylerler (bir şey söylediğinizde genelde “her şeyi ciddiye alıyorsun” üzere karşılıklar verirler)
• Görünüşünüz ve kıyafetinizle dalga geçerler
• Her vakit nerede olduğunuzu bilmek isterler. Aramalara ve bildirilere çabucak yanıt vermenizi isterler ve bu bahiste çok ısrarcılardır
• Toplumsal medya casusluğu yaparlar (sosyal medya hesaplarınızın şifresini istemek vb.)
• Sizin isminize kararlar alıp uygularlar
• Finansal manada sizi denetim altına alırlar (ortak bir hesabı yönetmek, ondan para istemenizi sağlamak gibi)
• Problemleri için sizi suçlarlar, gereğince yanında olup takviye vermemişsinizdir
• Alakada çok kıskanç davranışlar sergilerler, “beni aldatıyorsun” üzere olmayan şeylerle suçlarlar
• “Bunu bana borçlusun”, “Senin için bunları yaptım” üzere cümlelerle suçluluk hissini kullanırlar

İstismarcı bir kişinin istediğini yapmamak, öfke patlamasıyla sonuçlanabilir. Bu hem kişiyi denetim etmenin hem de “dinlemediği için” utanç duymasını sağlamanın bir yoludur.

Etkileşimde bulunduğunuz her an yaralı, hayal kırıklığına uğramış, başınız karışmış, yanlış anlaşılmış, depresif, telaşlı yahut kıymetsiz hissediyorsanız, alakanızın duygusal olarak berbata kullanılması ihtimali yüksektir. Kendinizi “o kadar da makûs değil” tuzağına düşürmeyin.

Unutmayın herkes nezaket ve hürmetle davranılmayı hak eder.