Bacaklardaki kanı kalbe taşıyan toplardamarların yetmezliği kronik venöz yetmezlik -halk ortasındaki ismi ile varis- olarak tariflenir. Uzun müddet ihmal edilen ve tedavi edilmeyen varis hastalarında bu toplardamarlardaki yetmezlik nedeni ile ayak bileği etrafında ve bacağın dizden aşağıdaki kısmında yaralar oluşabilmektedir. Bu yaralar travmalar sonucunda meydana gelebileceği üzere resen de açılabilmektedir. Venöz ülser yahut varis yarası olarak isimlendirilen bu durum genelde çok sıkıntı düzgünleşir ve tekrarlayabilir.

Toplumda genel olarak görülme sıklığı 1000’de 1 ile 4 ortasında değişmekle birlikte ileri yaş bireylerde görülme sıklığı da artar. Genç yaşlarda bayan ve erkeklerde eşit görülse de ileri yaşlarda bayanlarda daha sıktır.

Bacaktaki toplardamarlarda akım bilekten kasığa gerçek yani yerçekimin aksi istikametindedir. Bu damarlarda akım atardamarlardaki kanın itiş gücü ve kalbin emiş gücü ile gerçekleşir. Bu iki faktör dışında akımı direkt destekleyen bir kasılma yahut pompalama sistemi bulunmamaktadır. Yerçekimi tesiri ile kanın geriye kaçması ise toplardamarların içinde muhakkak aralıklarla yerleşmiş kapakçıklarla sağlanır. Bu kapakçıkların yapısında ve işlevindeki bozulmalar öncelikle venöz yetmezlik ve varis hastalığına neden olur. Hastalığın gelişimi ile birlikte bacak toplardamarlarında genişleme ve içinde kan göllenmesi başlar. Bu deveran bozukluğu, bacak toplardamarlarında artan basınç, kanın sıvı kısmının cilt altına geçerek ödeme sebep olması bacak derisinde çeşitli sıkıntılara neden olmaya başlar. Deride yoğunlaşma, incelme üzere süreçlerin sonrasında varis yaraları meydana gelmektedir.

Kimlerde venöz ülser gelişme riski daha fazladır?

İleri yaşlılarda; şişmanlarda; kalp yetmezliği, böbrek yetmezliği, hipertansiyon ve diyabet üzere kronik hastalığı bulunanlarda ve daha evvelce geçirilmiş venöz trombozu olanlarda görülme mümkünlüğü fazladır. Bununla birlikte bilinen lakin takipsiz ve tedavisiz kalan venöz yetmezlikli hastalarda ve bacak travması geçirenlerde de daha sık görülmektedir.

Hastalığın birinci belirtisi ekseriyetle ayak bileği iç kısmında ve bacak ön yüzünde bariz olan şişliktir. Kaşıntı hastaların pek birçoklarında görülen bir şikayettir. İlerleyen periyotlarda ciltte incelme ve renginde yoğunlaşma görülür. Son safhada gelişen yaralar ekseriyetle bacağın iç kısmında ayak bileğinin üzerindeki 20 cm.lik alanda meydana gelir. Yara iltihaplanması ise kırmızı pembe renklidir ve etrafındaki cilt dokusu kalınlaşmıştır. Ağrılı olabilen bu yaralarda şişlik ve ağrı üzere şikayetler günün ilerleyen saatlerinde artar.

Tanısı fizik muayene ile konan bu yaralarda altta yatan venöz yetmezliğin özelliklerini ortaya koymak için mutaka venöz doppler ultrasonografi ile kıymetlendirmek gereklidir. Venöz doppler USGde derin venöz yapılar, yüzeyel venöz yapılar ve bağlayıcı (perforan) venöz yapılar ayrıntılı bir biçimde incelenmelidir.

Varis yaralarında tedavinin iki maksadı vardır. Bunlardan birincisi yarayı geçirmek, ikincisi ise venöz yetmezliğin yani varisin düzgünleştirilmesidir. Yara tedavisinde çoklu bandaj ya da çoklu çorap sistemleri, yara bakımı ile eş vakitli kullanılmaktadır. Hastalar, tabiplerinin öngördüğü dönemlerle yara bakımını yaptırmalı ve çoklu bandaj sistemlerini kullanmalıdırlar. Varis yaraları, varis hastalığındaki en bariz ameliyat ya da teşebbüs endikasyonlarından biridir. Girişimsel teknikler yahut ameliyat hastanın özelliklerine ve yaranın durumuna nazaran yara şimdi güzelleşmeden (yara bakımı yapıldığı dönemde) ya da yara güzelleşmesi tamamlandıktan sonra uygulanabilir.

Varis yarası güzelleştikten ve varis tedavisi tamamlandıktan sonra gerekli tedbirlerin alınması, hayat alışkanlıklarının değiştirilmesi kıymetlidir. Tedbirlere uymayan ve çorap kullanmayan hastalarda nüks oranı %70lere ulaşmaktadır. Uzun mühletler oturmamak yahut ayakta sabit durmamak, kilo vermek, sigara içmemek, gün içinde aralıklı olarak yürümek ve hareket etmek, beli dar kıyafetlerden ve topuklu ayakkabılardan kaçınmak, varis antrenmanlarını uygulamak, gerekli ilaçları ve tabibin önerdiği varis çoraplarını kullanmak yaranın tekrarlamaması için uyulması gereken kurallardandır.